Een drieluik hang je op met een onderlinge afstand van 5 tot 8 centimeter tussen de panelen, met het gezamenlijke midden op 150 centimeter van de vloer. Je begint altijd met het middelste paneel en werkt daarna symmetrisch naar buiten. Een drieluik, ook wel triptiek genoemd, is wanddecoratie die uit drie bij elkaar horende panelen bestaat en alleen goed werkt wanneer de afstanden en hoogtes exact kloppen. Dit stappenplan leidt je van meten tot het laatste paneel.
De drie vuistregels voor een drieluik
Drie maten bepalen of een drieluik professioneel oogt:
- Onderlinge afstand: 5 tot 8 centimeter. Bij kleinere tussenruimtes ogen de panelen als één geheel met storende naden; bij meer dan 10 centimeter valt het kunstwerk visueel uit elkaar. Voor grotere panelen, zoals drie delen van elk 40 centimeter breed, is 8 centimeter passend; voor kleinere panelen is 5 centimeter beter.
- Gezamenlijk midden op 150 centimeter. Het verticale midden van het complete drieluik hangt op 150 centimeter van de vloer, de standaard ooghoogte die ook musea hanteren. Niet de bovenkant en niet het midden van een individueel paneel, maar het midden van het geheel.
- Gelijke hoogte voor alle panelen. Bij een drieluik met drie even grote panelen hangen alle bovenranden op exact dezelfde hoogte. Een afwijking van enkele millimeters is al zichtbaar.
Drieluik boven de bank: de twee-derderegel
Boven een bank geldt de twee-derderegel: de totale breedte van het drieluik, inclusief de twee tussenruimtes, beslaat ongeveer twee derde van de breedte van de bank. Een drieluik dat smaller is, oogt verloren; een drieluik dat breder is dan de bank, drukt het meubel visueel weg.
Boven een bank wijkt ook de hoogteregel af: houd 20 tot 30 centimeter ruimte tussen de bovenkant van de rugleuning en de onderkant van de panelen. De 150-centimeterregel vervalt dan, omdat de bank de hoogte dicteert.
| Breedte bank | Ideale totaalbreedte drieluik | Voorbeeldopstelling |
|---|---|---|
| 180 cm (2-zits) | circa 120 cm | 3 panelen van 35 cm breed + 2 x 6 cm tussenruimte |
| 220 cm (3-zits) | circa 145 cm | 3 panelen van 43 cm breed + 2 x 7 cm tussenruimte |
| 260 cm (grote 3-zits) | circa 175 cm | 3 panelen van 53 cm breed + 2 x 8 cm tussenruimte |
Stappenplan: zo hang je het drieluik op
Werk in deze volgorde en het resultaat klopt in één keer:
- Stap 1: bepaal de totaalbreedte. Tel de breedte van de drie panelen op en tel daar twee keer de gekozen tussenruimte bij op.
- Stap 2: vind het middelpunt van de wand. Meet de wand of de bank en markeer het horizontale midden licht met potlood. Het middelste paneel komt gecentreerd op deze lijn.
- Stap 3: bepaal de hoogte. Markeer 150 centimeter vanaf de vloer als het verticale midden van het geheel, of pas de bankregel toe. Reken vanaf dit punt terug naar de positie van het ophangpunt: meet daarvoor de afstand van het ophangsysteem tot de bovenrand van het paneel.
- Stap 4: hang het middelste paneel eerst. Boor of tik de bevestiging op de berekende plek en hang het paneel. Controleer direct met een waterpas.
- Stap 5: hang de buitenste panelen. Meet vanaf de zijrand van het middelste paneel de tussenruimte van 5 tot 8 centimeter en markeer de ophangpunten van de zijpanelen op exact dezelfde hoogte als die van het middelste paneel.
- Stap 6: eindcontrole. Leg de waterpas over de bovenranden van alle drie de panelen en controleer de twee tussenruimtes boven en onder; ze moeten overal gelijk zijn.
Waterpas-tips die het verschil maken
De meeste scheve drieluiken ontstaan niet bij het ophangen, maar bij het aftekenen. Deze technieken voorkomen dat:
- Gebruik schilderstape om de posities van alle drie de panelen eerst op de muur te plakken. Zo beoordeel je de compositie vóór het boren en verwijder je de markering zonder sporen.
- Leg de waterpas op de bovenrand van het paneel zelf, niet op de lijst van het ophangoog: panelen hangen soms een fractie scheef aan hun eigen systeem.
- Teken hulplijnen altijd met zacht potlood en zet kruisjes in plaats van strepen op boorpunten.
- Gebruik bij panelen met twee ophangpunten een lat met waterpas om beide boorgaten op exact gelijke hoogte te zetten.
- Controleer na een week opnieuw: ophangsystemen zetten zich soms iets, vooral bij zwaardere materialen zoals aluminium en plexiglas.
Volgorde van de panelen
Bij een doorlopend beeld, waarbij één foto of kunstwerk over drie panelen is verdeeld, is de volgorde vastgelegd door het beeld zelf: leg de panelen eerst op de grond om links, midden en rechts te bevestigen. Bij een drieluik met drie losse maar samenhangende werken plaats je het visueel zwaarste werk, met de donkerste kleuren of het grootste object, in het midden; dat geeft de compositie een natuurlijk ankerpunt.
Veelgestelde vragen
Welke tussenruimte houd ik aan bij een drieluik?
Houd 5 tot 8 centimeter aan tussen de panelen. Kies 5 centimeter bij kleinere panelen tot circa 30 centimeter breed en 8 centimeter bij grotere panelen vanaf 40 centimeter breed. De tussenruimte moet links en rechts exact gelijk zijn.
Op welke hoogte hang ik een drieluik?
Het verticale midden van het complete drieluik hangt op 150 centimeter van de vloer. Boven een bank geldt een andere regel: houd 20 tot 30 centimeter tussen de rugleuning en de onderkant van de panelen.
Kan ik een drieluik ook verticaal of trapsgewijs ophangen?
Ja. Een verticale opstelling past in smalle, hoge ruimtes zoals een hal of trapgat; hanteer dezelfde tussenruimte van 5 tot 8 centimeter. Trapsgewijs ophangen, waarbij elk paneel iets hoger hangt, past uitsluitend langs een trap en alleen bij drie losse werken, nooit bij een doorlopend beeld.
